paradox van sturen en loslaten

Iedere coach kent het dilemma: “Ga ik nu sturen of laat ik mijn klant zijn eigen ding doen?”en “Als ik stuur,  in welke mate dan, en wat is nu uiteindelijk effectief voor mijn klant en zijn leerdoelstellingen?”

Hetzelfde dilemma geldt voor leidinggevenden en managers. Steeds meer bestaat de behoefte aan sturen, in de hand houden, beheersen. Zeker in tijden van crisis of spanning, bijvoorbeeld bij veranderingen, is die behoefte sterk. In deze tijden van bezuinigingen leidt deze behoefte tot beheersing tot een ongebreidelde verantwoordingszucht, waarbij de effectiviteit daalt, het werkplezier afneemt en de hoeveelheid paarse krokodillen voor klanten toeneemt.

Stap daar maar eens uit; durf je nek uit te steken en los te laten en op een andere manier met medewerkers de dialoog aan te gaan over waar het nu werkelijk om draait in het werk en in organisaties. Daarover gaat het artikel, dat Evelien van Beusekom en ik eerder dit jaar schreven en voorlopig nog niets aan zijn actualiteit lijkt te hebben ingeboet. Aan de rechterkant van deze website is het artikel op te vragen.

De laatste tijd zie je de belangstelling voor lean management en systeem denken toenemen. De inrichting van het systeem bepaalt voor een het overgrote deel de prestaties van een organisatie. En die systemen werken nogal eens onbedoeld tegen de gewenste resultaten in. Door klanten weer voorop te stellen, door met medewerkers het bestaande systeem te onderzoeken en opnieuw in te richten, slaat een organisatie heel wat vliegen in een klap. De klanttevredenheid neemt toe, het plezier van medewerkers ook en tot slot werken organisaties een stuk efficiënter. Het vraagt wel lef: lef om oude systemen kritisch te bekijken en de beheersdrang op korte termijn los te laten.

Als coach weet ik dat gepast op je handen zitten en klanten de ruimte geven om hun eigen oplossingen te ontwerpen vele malen effectiever is dan adviseren en sturen. Ik durf de stelling aan dat hetzelfde ook geldt voor organisaties. Wie gaat de uitdaging aan?

Carry Bomhof

Zingend hoofd

Ieder jaar zing ik mee aan een kerstproject; in vier zaterdagen oefent een groep van 40-50 geoefende zangers een repertoire van Christmas Carolls. In de maand december treden we in wisselende achttallen op in Dickenskostuum in winkelcentra, bij kerstmarkten en op personeelsfeestjes. Dit jaar begon het kerstseizoen met een workshop. Onder begeleiding van een zangcoach namen we een aantal technieken door.  De bedoeling was  om onze klank meer tot zijn recht te laten komen en het Engels meer op dat van de Queen dan dat van een doorsnee Nederlander te laten lijken.

Een van de basisuitgangspunten van de zangcoach was om contact te maken met je hele lijf. Als je in contact staat met je hele lijf, dan komt je muzikaliteit meer tot haar recht dan wanneer je zingt als een zingend hoofd. Als zingend hoofd kun je keurig de juiste noten zingen, maar je bent de bezieling kwijt.

Dat klinkt gemakkelijk, maar dat is het niet. Heel snel laat je je als zanger verleiden om je te concentreren op de uitvoering van de juiste nootjes en de juiste tekst. Dan zing je echt alleen maar met je hoofd en dat merk je aan je ademhaling en de klank van de toon die je voortbrengt. Kan heel mooi zijn, maar is minder vol dan mogelijk is. Zo zijn we een hele zaterdagmorgen bezig geweest met verbinding leggen tussen lijf en hoofd. Gebruik makend van de gehele ademhaling, niet alleen hoog in de toppen van je longen, maar tot aan laag in je buik om lange lijnen te kunnen zingen. Want het is niet vanzelfsprekend om vanuit je hoofd, naar je lijf te gaan en de verbinding te leggen. Dat vraagt om aandacht en focus. Als het lukt, is het effect enorm: de boodschap die je naar voren wil brengen komt veel beter over en is veel authentieker dan wanneer het uit een zingend hoofd naar voren komt. Read more »

Heroriëntatie en het moeras

Heel veel organisaties zijn bezig met een heroriëntatie. Vaak uit noodzaak, soms uit wens. Een spannende periode, die vraagt om doortastendheid en om een onvermoeibare wil om de heroriëntatie niet alleen in woorden maar ook in daden om te zetten. Om draagvlak te creëren en de moed te hebben om afstand te doen van oude zekerheden en die in te ruilen voor onzekere verwachtingen. Geen wonder dat veel heroriëntaties gepaard gaan met onzekerheid, onduidelijkheid en onrust. Dat wordt ook wel weerstand genoemd. Niet leuk, wel noodzakelijk. Want juist die onrust geeft aan dat er beweging op gang is. En de onduidelijkheid geeft aan dat er op z’n minst wordt nagedacht over de nieuwe toekomst. Read more »

Organisatiecoaching

Sinds december 2009 volg ik een masteropleiding organisatiecoaching. Een nieuw vak, met voor mij oude roots. Een vak, gericht op organisatieverandering met eigen uitgangspunten en principes. Een vak, dat nadere uitleg behoeft. Read more »

Ware schoonheid zit van binnen

De laatste tijd houd ik me veel bezig met visitaties van woningcorporaties. In een korte tijd brengt een commissie de prestaties in beeld en verbindt daar oordelen aan. De focus is voornamelijk extern gericht: het gaat immers om prestaties, de buitenkant dus. Vaak zie je een verband tussen de externe prestaties en de kwaliteit van de interne organisatie. Als de interne organisatie, de mensen die er werken, de onderlinge samenwerking, de structuur, de bedrijfscultuur en de daarbij behorende drive gericht zijn op het behalen van resultaten; als de te behalen resultaten helder zijn geformuleerd en afgestemd op de omgeving, dan zijn de externe prestaties goed op orde. Het een staat niet los van het ander.

Ware schoonheid zit van binnen, zeiden ze vroeger en volgens mij geldt deze tegeltjeswijsheid ook voor organisaties. Om in deze tijd van crisis optimaal te kunnen functioneren als onderneming, zul je dus optimaal moeten investeren in de interne organisatie en dan vooral in de samenwerking, de motivatie, de talenten  en de doelgerichtheid van de  mensen die er werken.

Organisaties kunnen het zich zeker niet nu veroorloven om de kwaliteit van de interne organisatie te veronachtzamen. Ook als er gereorganiseerd moet worden en met een kleinere organisatie verder gewerkt moet worden, vraagt de interne organisatie om aandacht. De achterblijvers zullen immers met minder mensen kwalitatief goede prestaties moeten blijven leveren. Straks als de crisis voorbij is, komt een periode van krapte op de arbeidsmarkt. Ook dan zullen organisaties meer moeten doen met minder mensen.  Resultaat gericht werken is dan ook het credo.

De sleutel om daar te komen ligt bij de medewerkers zelf. Zij zullen immers de resultaten moeten boeken, zij zijn de deskundigen bij uitstek. Medewerkers  zullen dan ook vaak  ideeën hebben of  kunnen ontwikkelen over hoe resultaten zijn te verbeteren. Coach medewerkers, teams en organisaties dan ook  naar resultaatgerichter werken, door hen zelf naar oplossingen te laten zoeken en gebruik te maken van hun kennis en ervaringen. Investeer daarom in mensen en in de samenwerking van mensen om hun talenten en creativiteit tot bloei te brengen en in te zetten voor de doeleinden waar de organisatie aan werkt. Ga dan ook op zoek naar de schoonheid aan de binnenkant van organisaties en zie wat het effect daarvan is op de externe prestaties. Zou best eens verrassend kunnen zijn.

Meer weten? We praten daar graag over verder.

De kracht van netwerken

Al een tijdje loop ik rond met het idee om iets te bloggen over de kracht van netwerken. Binnenkort treed ik toe tot een geformaliseerd netwerk, ik ben behoorlijk actief op LinkedIn, een professioneel netwerk en ik merk dat ik het leuk vind om mensen met elkaar in aanraking te brengen en met andere mensen in aanraking te komen. Als zzp’er is netwerken een belangrijk middel om jezelf en anderen draaiend te houden. Lees er maar een handboek over ondernemerschap op na. Het belang van netwerken wordt ongeveer iedere pagina onderstreept.

Kortom de voordelen van netwerken zijn me altijd duidelijk geweest. Het plezier dat ik er aan ontleen ook. Toch is het me pas sinds kort duidelijk hoe krachtig netwerken kunnen zijn.

Allereerst vanuit een professioneel perspectief. Ik ben dit jaar begonnen met de opleiding organisatiecoach. Van meet af aan wordt duidelijk hoe groot de invloed is van informele netwerken in veranderingsprocessen. Als in pauzes van werkconferenties  groepjes collega’s vaststellen dat ‘al dat gedoe wel weer over zal waaien’ , dan is de toon gezet en de koers van de verandering bepaald of beïnvloed. Juist in informele netwerken worden betekenissen geconstrueerd, meningen gevormd, die hetzij positief hetzij negatief van invloed zijn op het verdere verloop van processen. Een niet te verwaarlozen kracht dus.

Nog duidelijker komt de kracht van netwerken naar voren in mijn privéleven. Een vriend is ziek, ernstig ziek. In korte tijd ontstaan verschillende initiatieven om hem en zijn gezin bij te springen. Om deze op elkaar af te stemmen organiseren vrienden een netwerkberaad, vergelijkbaar met wat in de jeugdzorg bekend staat als de eigen kracht conferentie. Een situatie wordt  in een netwerk ingebracht en ieder bekijkt vanuit zijn of haar mogelijkheden wat hij wel of niet kan bijdragen. Elke bijdrage is welkom, variërend van groot tot klein. En dan kan een netwerk het verschil maken tussen leven en overleven.

Netwerken is iets van alle tijden. Het maakt deel uit van het menselijk bestaan. Je leeft in contact met anderen. Die contacten kunnen zeer waardevol zijn en dat is hartverwarmend. Daardoor word en ben je een rijk mens.

Carry Bomhof

Penny wise, pound foolish

Penny wise and pound foolish, zo klinkt een bekend Engels gezegde. Deze week ben ik daar twee keer mee in aanraking gekomen. Kennelijk raakt dit gezegde in tijden van crisis wat uit beeld. Het is een illustratie van korte termijn denken: op de korte termijn winst behalen en op de lange termijn zien we wel weer verder… Of, om in een andere taal de uitspraak van een koning die zijn koninkrijk in het verderf stortte te herhalen: “Après nous, la déluge!”. Na mij de zondvloed.

Deze hele crisis lijkt veroorzaakt te zijn door aanhangers van het korte termijn denken: snel winst halen, gauw die bonus pakken, aftikken op afgesproken resultaten op de korte termijn, maakt niet uit als je de targets maar haalt. Wat er op lange termijn gebeurt is niet interessant.  En daar plukken we allemaal de vruchten van. Er zijn weinig reserves opgebouwd maar wel veel kredieten genomen en de gevolgen daarvan ondervinden we nu.
Tegelijkertijd lijkt een aantal mensen de gevolgen van die crisis met hetzelfde type denken te willen bestrijden, als die de crisis veroorzaakt heeft. Kijken naar korte termijn effecten, nu beperken op kosten, zodat we op korte termijn weer onze resultaten binnen halen. Wat op lange termijn gebeurt, is minder interessant. Niet meer investeren in de ontwikkeling van medewerkers, want dat kost alleen maar geld.  Dat daarmee samenwerkingsprocessen, motivatie en resultaten inzakken op de langere termijn , het zij zo. Nu is de winst binnen, toch?  Langer vooruitkijken is lastig en daarvoor is geen tijd en geld  beschikbaar, want het is …….. juist crisis.

Mijn voorbeelden van penny wise, pound foolish? Organisaties die niet meer willen investeren in training en samenwerking van een samengevoegde afdeling. Een andere organisatie die niet kritisch kijkt naar opdrachtformuleringen aan externen, of een overwogen keuze maakt in wat uit te besteden en wat in eigen beheer te doen. Dat zou een verstandige beslissing zijn. Wat er wel gebeurt is in de blue wat gaan roepen over tariefstellingen en suggereren dat externen veel te veel verdienen, zonder te kijken naar toegevoegde waarde. Of zonder zich op de markt te oriënteren. Kortom kiezen voor korte termijn resultaten en niet voor lange termijn effecten.

Ik word hier niet vrolijk van. Het komt me ook niet effectief of zelfs professioneel over. Begrijp me goed, ik kan me heel goed voorstellen dat organisaties kostenbewust te werk gaan en kritisch hun begroting op bezuinigingen screenen en zoeken naar manieren om dat op een verstandige manier te doen. Gelukkig kom ik nog heel veel goede voorbeelden tegen van organisaties die wel met de crisis geconfronteerd worden, maar de blik wat meer verruimen naar de langere termijn. Mogelijk omdat ze dat ook hiervoor al gewend waren te doen en daardoor beter de crisis te lijf kunnen.

Ik begrijp de druk die onder invloed van de financiële crisis heerst. Ik begrijp ook de behoefte om snel zichtbare resultaten te behalen. Maar ik zie ook wat de gevolgen van korte termijn successen op de langere termijn kunnen zijn en welke schade en dus extra kosten dat over een aantal jaren kan  betekenen. En ik vertrouw op de wijsheid van beslissers om soms even wat verder te kijken dan het volgende kwartaalresultaat. En  daar waar pounds te verdienen zijn, die ook in te boeken zich tegelijkertijd realiserend dat het investeren van pennies mogelijk pounds in de toekomst kan opleveren. Ging de cost niet voor de baet uit?

 Carry Bomhof

Terug- en vooruitblik

Het einde van het jaar staat voor veel mensen in het teken van terugblikken. We kijken terug naar de gebeurtenissen, hangen er een betekenis aan en verbazen ons over de snelheid van de tijd. Tijd glipt tussen de vingers door, zo lijkt het wel en dat terwijl tijd zo kostbaar is. Een seconde komt nooit weer terug, een moment glijdt voorbij en heeft afhankelijk van de invulling die je er aan geeft een grote invloed op de momenten die volgen of juist niet.

Hoe belangrijk tijd is en hoe zuinig je daar eigenlijk op zou moeten zijn, dringt pas goed tot je door  als de vanzelfsprekendheid van tijd ter discussie staat.  Bijvoorbeeld omdat  het leven ineens niet meer oneindig lijkt. In mijn geval door ziekte van twee mensen die me na staan en die een ongewisse tijd tegemoet gaan. Voor mij reden om meer aandacht aan het nu te besteden, meer tijd in het nu door te brengen. En vooral genieten van de mooie dingen in het leven: samen zijn met partner en gezin, vrienden, familie, muziek, natuur, lekker eten en inspirerende bezigheden.

Als ik terugkijk op het afgelopen jaar, dan zijn er veel van die mooie dingen geweest. Ik heb een goed jaar met partner en gezin achter de rug, fijne vakanties gehad ook met vrienden, heerlijk gezongen, lekker gedoken in de Caraïben bij Bonaire met twee vriendinnen, veel gekookt en boeiende opdrachten gehad. Ik denk daarbij vooral terug aan verschillende coaching-  en teamcoachingopdrachten, een aantal visitaties, het mede ontwikkelen van beleid op het gebied van stakeholdermanagement. Ik heb veel oude contacten al netwerkend hersteld en nieuwe contacten opgedaan.
Ook voor volgend jaar zie ik een aantal boeiende ontwikkelingen tegemoet. Het meest in het oog springend is daarbij de master ‘organisatiecoaching’ waarbij het begeleiden van leerprocessen binnen organisaties voorop staat. Boeiende materie, leuke groep medestudenten, inspirerende leeromgeving.

Op macroniveau ben ik heel benieuwd naar wat komend jaar gaat brengen. Als ik de voortekens mag geloven, staan we op het punt om een nieuwe periode in te gaan op werkgebied. In een eerdere blog heb ik daar al eens over geschreven. Betrokkenheid, commitment van medewerkers met de organisatie zijn volgens die voortekenen in de toekomst belangrijker dan bonussen en inkomenszekerheid. De groei  van de ZZP’ers, waarbij mensen kiezen voor de invulling van hun eigen toekomst, illustreert deze ontwikkeling .

Wat me weer terug bij huis brengt. Dit jaar werk ik 15 jaar als ZZP’er en heb daarbij de nodige ontwikkelingen doorgemaakt. Van tekstschrijver naar beleidsmedewerker tot coach en procesbegeleider van veranderingstrajecten. Met name deze laatste twee ontwikkelingen geven  mij het meest energie, die ik  (hoop ik) kan overbrengen op mijn klanten. Juist op die momenten kom ik voor mijn gevoel het best tot mijn recht en geniet ik het meest van het nu, van mijn werk en van mijn contacten met mensen om mij heen. 

Hoe je je tijd het best besteedt, het meest passend bij jouw persoon en jouw passie, is natuurlijk sterk persoonsafhankelijk.
Hoe die invulling ook moge zijn, ik wens u allen een inspirerend 2010 toe met veel momenten waarin u met volle teugen geniet van het leven.

Namens Bureau Samenspel,

 

Carry Bomhof

Perceptie is waarheid

Deze week bracht ik een bezoek aan een team dat ik begin dit jaar had gecoacht. Voordat de teamleden binnenkwamen, sprak ik heel even met de leidinggevende. Ze was nog behoorlijk kritisch over de voortgang in de ontwikkeling en had nog wel wat wensen. Verder vonden er een aantal wisselingen in het team plaats, die niet allemaal vrijwillig waren en dat had zijn invloed. Werk aan de winkel dus.

Vervolgens kwamen de teamleden zelf binnen. Na een eerste rondje besloot ik  om ‘de thermometer’ er in te zetten. Aan de hand van een aantal vragen over taakverdeling, communicatie, vertrouwen, samenwerking, feedback en veiligheid vroeg ik het team om met een rapportcijfer te reageren. Spontaan kwamen een aantal positieve punten naar voren. Natuurlijk waren er ook een aantal ontwikkelpunten die minder hoog scoorden, zoals het geven en onrtvangen van feedback. Algehele conclusie was dat het een stuk beter met het team ging dan in het begin van het jaar.  De leidinggevende beaamde dat en gaf aan trots te zijn op de ontwikkeling die het team ondanks alle moeilijkheden had doorlopen. Het energieniveau in het team  steeg.

Perceptie is waarheid. Door het team een aantal criteria te laten scoren en de ontwikkeling te bespreken veranderde de perceptie op het team. In plaats van aan te geven wat er allemaal nog niet goed ging, werd duidelijk wat er allemaal verbeterd was en steeg het vertrouwen dat het met die andere punten ook wel in orde zou komen.

In mijn coachopleiding was het credo ‘wat je ziet, maakt wat je doet en nalaat’. Ik vind het belangrijk om regelmatig zienswijzen aan de kaak te stellen en (letterlijk) te bekijken welke zienswijze nuttig en effectief is. Bij anderen en bij mezelf. Reflectie en zelfreflectie zijn daarom zo essentieel.
Het is goed om  je bewust te zijn van de bril waarmee je de werkelijkheid bekijkt. Zo kun je best in deze klimatologische en economische  grijze tijd met een zonnige blik naar de wereld kijken!

Carry Bomhof

Geitenwollensokken

Laatst hoorde ik een spreker mediation en coaching in de geitenwollensokken-categorie onderbrengen. Jammer dat beide instrumenten daar niet uitkomen, was zijn sympathiek bedoelde commentaar. Het bleef even bij mij hangen. Verdorie, dacht ik nog,  wat zijn  imago’s toch hardnekkig……. Maar nu een paar dagen later, kijk ik er anders tegen aan. Eigenlijk vind ik het een compliment…..denk even met me mee…. Read more »