Medewerker: kostenpost of waardeproducent?

In het Aedesmagazine (sectorblad van woningcorporaties) van afgelopen week (uitgave 20/11) stond een artikel over het terugdringen van kosten bij woningcorporaties. Kort door de bocht samengevat: saneren levert middelen op en dat is in de huidige tijd hard nodig. Er zou een taboe zijn op het snijden in personeelskosten, vanwege de heersende familiecultuur in de corporatiesector. Dat taboe zou moeten verdwijnen, want het zou niet zo netjes zijn naar bewoners en toekomstige huurders om niet te snijden in je personeel. Het zou echter moeilijk zijn de cultuur te veranderen en organisaties ervan te doordringen medewerkers als kostenpost te gaan beschouwen. Tot zover ongeveer het artikel. Met name die laatste uitspraak: ‘medewerkers als kostenpost’ bleef bij mij hangen.

Voor alle duidelijkheid: medewerkers kosten geld. Interessanter vind ik echter wat medewerkers opleveren en aan waarde produceren, zodat organisaties , in dit geval corporaties, rendement maken, hetzij financieel hetzij maatschappelijk, hetzij aan klantwaarde. Dan zijn medewerkers geen kostenposten maar waardeproducenten.

Ik vind het niet zo respectvol om medewerkers in eerste instantie als kostenpost te beschouwen, omdat medewerkers zich over het algemeen naar beste kunnen voor hun taak inzetten. En daarnaast is deze manier van kijken weinig effectief, ook niet in tijden waarin organisaties een heroriëntatie of reorganisatie moeten ondergaan. Medewerkers die zich als kostenpost beschouwd voelen, zullen weinig gemotiveerd zijn om een zinvolle bijdrage te leveren aan de ‘turn around’. Daarmee ontstaat zelf georganiseerde weerstand tegen vaak op zich noodzakelijke veranderingen. Weerstand kost veel leed, veel tijd, veel geld en een verlies aan productiviteit. Ik vraag me af of je daar de huidige en toekomstige klanten nu zoveel plezier mee doet. Om over de aantrekkelijkheid van een dergelijke organisatie als toekomstig werkgever maar te zwijgen. Per slot van rekening krijgen we vroeger of later toch te maken met een teruglopende arbeidsmarkt.

Medewerkers als waardeproducenten beschouwen, legt de focus aan de andere kant. Dan ontstaat er een vraag naar visie op de waarden, die de organisatie nastreeft en de bijdragen die medewerkers daaraan leveren. En daarbij gaat het dan om meer dan de financiële waarden. Ook dan zullen er bij een heroriëntatie pijnlijke constateringen worden gedaan. Er zullen immers medewerkers zijn die zich voor een bepaalde taak inzetten, waarvan de toegevoegde waarde niet of niet meer past bij de organisatiedoelstellingen. Dat leidt onvermijdbaar tot afscheid, maar wel op een respectvolle manier. Ik vermoed dat daarmee de onzekerheid en de weerstand tegen veranderingen aanmerkelijk minder is, dan veranderingen die vanuit de ‘medewerkers kosten geld’ benadering worden ingezet.

Te lief of te naïef? Misschien. Ik denk dat vraagstukken benaderen vanuit de waardekant meer kans van slagen heeft in een sector met van oudsher een familiecultuur, dan een stoere, snelle sanering. En het is een aanpak van waaruit meer respect voor medewerkers spreekt. Het is maar waar je voor kiest.

Carry Bomhof