Heroriëntatie en het moeras
Heel veel organisaties zijn bezig met een heroriëntatie. Vaak uit noodzaak, soms uit wens. Een spannende periode, die vraagt om doortastendheid en om een onvermoeibare wil om de heroriëntatie niet alleen in woorden maar ook in daden om te zetten. Om draagvlak te creëren en de moed te hebben om afstand te doen van oude zekerheden en die in te ruilen voor onzekere verwachtingen. Geen wonder dat veel heroriëntaties gepaard gaan met onzekerheid, onduidelijkheid en onrust. Dat wordt ook wel weerstand genoemd. Niet leuk, wel noodzakelijk. Want juist die onrust geeft aan dat er beweging op gang is. En de onduidelijkheid geeft aan dat er op z’n minst wordt nagedacht over de nieuwe toekomst.
Daarnaast zijn heel veel mensen bezig met een heroriëntatie op hun loopbaan. Ook daarbij geldt dat deze heroriëntatie voort komt uit noodzaak of wens. Helaas in deze economische tijd, steeds meer uit noodzaak. Wat ik hierboven heb geschetst voor heroriëntaties bij organisaties, geldt ook op individueel niveau.
Het is heel verleidelijk om zodra een organisatie of een individu met gevoelens van onzekerheid en onrust wordt geconfronteerd, het bijltje er bij neer te gooien en de heroriëntatie te laten voor wat het was en terug te grijpen op oude zekerheden; de boel een beetje anders in te richten maar niet echt. Als de omstandigheden dat toelaten en men zich een beperkte heroriëntatie kan veroorloven om aan noodzaak of wens tegemoet te komen, is daar niets mis mee. Het geeft wel aan dat heroriëntaties, zeker als ze ingrijpende gevolgen hebben, van tevoren goed doordacht en gemotiveerd moeten zijn. Anders moet je er niet aan beginnen.
Als de heroriëntatie zeer gewenst of noodzakelijk is en om meer vraagt dan een beetje herschikken, dan zul je de fase van onrust, onzekerheid en onduidelijkheid op de koop toe moeten nemen. Die fase is te vergelijken met een moeras: zompig, donker, energie-zuigend en geen einde aan te vinden. Kortom: een lijdensweg.
Moerassen blijken vaak vruchtbare grond te zijn, als ze eenmaal zijn ontgonnen of drooggelegd. Dan blijkt het voormalige moeras een schat aan grondstoffen te bezitten, die kunnen bijdragen tot de bloei van tal van gewassen. Het is de kunst om bij heroriëntaties de grondstoffen in het moeras te ontdekken, de mogelijkheden te zien en te gebruiken. Dat valt niet mee, om dat op eigen kracht te doen; vaak is de perceptie van het moeras als een krachtige negatieve energie-zuiger te sterk, om daarin zelfstandig verandering te brengen. De inbreng van iemand van buiten die op een andere wijze naar het moeras kan kijken, kan helpen om de bestaande zienswijze te veranderen of te verruimen en de mogelijkheden van het moeras te ontdekken, om vervolgens de reis te kunnen voortzetten, rijker en met meer kwaliteit.
Misschien gaat deze metafoor wat mank. Het gaat mij om het volgende. Bij heroriëntatie gaat het om het verschuiven van een kijk op de toekomst. Daarvoor is een andere kijk op het heden noodzakelijk. Om die kijk te veranderen is een blik van buiten vaak hard nodig. Een coach die vragen stelt en de vanzelfsprekendheid van de bestaande perspectieven ter discussie stelt; zodat andere zienswijzen mogelijk worden en andere wegen te bewandelen zijn. Ook als je je in het moeras van onzekerheid en onrust bevindt. Waardoor met een relatief beperkte inzet van buiten een vliegwiel op gang kan komen, die tot meer resultaten leidt dan voor mogelijk werd gehouden en de tocht door het moeras van lijdensweg tot avontuur transformeert.
Carry Bomhof
Filed under: coachen, veranderingsstrategieën on augustus 27th, 2010
Dag Carry,
Mooie tekst! Ik reageer (natuurlijk) op de metafoor erin.
Of metaforen mank gaan, hangt af van het referentiekader van de personen die ermee werken. Denken zij bij een moeras ook aan zompig, donker, energie-zuigend en eindeloos? En bij heroriëntatie ook aan onrust, onzekerheid en onduidelijkheid, dan is de kans groot dat de metafoor zo wordt begrepen als bedoeld (natuurlijk zit er ook nog enige ‘ruimte’ in de interpretatie van woorden als zompig en onrust).
De kwaliteit van een metafoor kan in het algemeen worden uitgedrukt in de gevoelswaarde en de functionele waarde. De gevoelswaarde wordt bepaald door de mate waarin metaforen prikkelen, laten voelen, doen begrijpen en laten geloven. De functionele waarde gaat over de mate waarin de metafoor (moeras) overeenkomsten (zompig, donker, energie-zuigend en eindeloos) en verschillen biedt met het te belichten onderwerp (fase van onrust, onzekerheid en onduidelijkheid in heroriëntatie). Naar mijn mening is het in ieder geval duidelijk dat je, net zoals bij het moeras, bij de fase van onrust, onzekerheid en onduidelijkheid in de heroriëntatie maar beter kunt zorgen dat er iemand is die je desgewenst kan helpen.
Groet,
Stefan Cloudt
PS de kwaliteitscriteria voor metaforen worden in een artikel over werken met metaforen in maatschappelijke ondernemingen toegepast: http://www.stefancloudt.nl/nieuws/nieuws-artikel-metaforen/